Genel Linux Kullanımı Giriş
yazan : M.Ali VARDAR
tarih : 14.02.2002
----------------------------------------------------------------
3.Linux Kullanımı ve Temel Kavramlar
Bu kısım size büyük bilgiler vermeyecektir ancak size her zaman kullanılabilecek
karşınıza her zaman çıkabilecek komutların öğrenilmesini sağlayacaktır.
Özellikle eski DOS kullanıcılarının aşina olduğu bir açıdan anlatılmaya çalışılacaktır.
Linux kullanımı özellikle windows işletim sisteminden başka sistem
kullanmayanlar için oldukça farklı gelebilir. Zira grafik olarak bir çok
uygulama kullanılabilir, bu uygulamalar ile bir çok işlemler yapılabilir.
Ancak ileride konsol altından bir çok uygulamayı ayarlamanın çok daha hızlı
ve kesin sonuçlar verdiği anlaşılacaktır.
Bu bölümde etkin olarak kullanıcıların özellikle sistem ile ilgili olan ayarlarını
nasıl yaptıklarından bahsedeceğiz.
Sistem konusunda uzmanlaşmaktan çekinmeyiniz. Komutların sisteme zarar vereceği konusunda
bir şüpheniz olmasın zira Linux altında çalışsan bir uygulama sonlandırılabilir ve
sistem kullanıcıları sisteme zarar veremezler bu yüzden root kullanıcıları ne yaptıklarını
iyi bilmelidir. Sislinen dosylar yüzünden sisteminizi kaybetmeniz çok düşük bir olasılıktır.
Sadece kaybedilen dosyaları sisteme tekrar yüklemeniz yeterli olacaktır.
3.1Giriş
Linux işletim sistemi çoklu kullanıcılı(multiuser), çok görevli (multi tasking) bir işletim
sistemidir. Bunun anlamı birden fazla kullanıcı, birden fazla uygulamayı aynı makine
üzerinde aynı zamanda çalıştırabilmesi demektir.
Linux unix türevi olması nedeniyle bir çok uygulamanın aynı veya benzeri
bünyesinde bulunmaktadır. Özellikle konsol altında kullanılan komutlar ile
sisteme olan hakimiyet artırılmış olacaktır. Linux sadece konsol demek değildir.
Grafik ortam altındada bir çok kolaylık sağlayan uygulama bulunmaktadır.
Ancak uzaktan yönetim amacıyla sıklıkla kullanılan telnet komutu ile çok daha
düşük ağ hızlarında bile işlemler yapılabilmektedir.
Dos işletim sisteminde sadece tek kullanıcı sistemi idare etmekteydi.
Linux ta ise her kullanıcının bir kullancıı adı ve şifresi bulunamkatadır ve bilgisayar
üzerinde bir şlem yapmak istedikleri zaman bu kullanıcı adı ve şifrsini girmek zorundadırlar.
Birden fazla sistem üzerinde aynı anda belirlenen kullanıcılar ile login olam imkanı bulunamkatadır.
Daha öncedende bahsedildiği üzere bu tamamen çok kullanıcılı ve çok görevli olmasından kaynaklanmaktadır.1~
3.2Temel Linux Kavramları
Bu bölümde sıklıkla kullanılan komutlardan bahsedilecektir. Bu komutlar çoğunlukal
başlangıç aşamasında bilinmesi gereken dizin ve dosyalar ile ilgili işlemler
hakkında bilgi alma, kopyalama, taşıma, erişim haklarını düzenleme
konsunda bilgi vermektedir. Her kullanıcı yeni bir kullancıı adı açma ve şifre verme
işlemleri anlatılacaktır.
3.2.1Hesap yaratma
Her linux sisteminde bir kullancıı yapısı bulunmaktadır. Linux çoklu kullanıcı
ve çoklu süreç özelliklerine sahip bir işletim sistemidir. Dolayısı ile
sisteme dahil olan kullanıcıların kayıtları tututlmakatadır ve kullanıcıların
ne yaptıklarını saklanabilemketedir. Bu sebeple her kullanıcı kendi ait
bir sistem giriş ismi ve dolayısıyla bir şifresi bulunaması zaruriyeti ortaya
çıkmaktadır.
Kullanıcılar sisteme açılabilmesi için konsol altında aşağıdaki şekilde
kullanılabilir.
#adduser kullanıcı_adı
biçiminde sisteme açılabilir.
Kullanıcı ismi sisteme açıldıktan sonra kullanıcıların sifrelerini değiştirmek
için aşağıdaki şekilde kullanılabilir.
#passwd kullanıcı_adı
New user password:
Retype new user password:
kullanılarak kullanıcı şifresi değiştirilebilir.
Bu işin tamamen konsol altından yapılması gereken tarafıdır.
Grafik ortamda ise bu işi yapmak amacıyla kcontrol kullanılabilir.
Kcontrol içerisinden accounts -> logins kullanılabilir.
3.2.2Sisteme Giriş
Linux işletim sistemine girmek istenmesi duurmunda daha önceden açılmış olan
kullanıcı adı ve şifresi kullanılarak sisteme giriş yapılabilir. Bu işlem
bilgisayarın başından yapılacağı gibi uzaktan telnet kullanılarakta yapılabilir.
localhost.localdomain login:
ekranı sistem ilk açıldığı zaman karşımıza çıkan yazılar olacaktır.
Bu aşamada daha önceden adduser ile sisteme tanıtılan kullanıcı adı yazılmaldır.
Daha sonrda şifre yazılması durumunda kabuk sistemi karşımıza gelecektir.
3.2.3Sanal Ekranlar
Bir linux sistem üzerinde birden fazla kullanıcı ile aynı anda bağlantı yapılabilir.
Bu amaçla aynı makine üzerinde yapılabilecek bağlantılar için sanal ekranlar
bulunamktadır. Sanal ekranlar arasında konsolda iken ALT-F grafik ekranda iken
CTRL-ALT-F tuşları kullanılabilir. Sanal ekranlar hazır olarak 8 tanedir.
Bu ekranların miktarını /etc/inittab dosyası içinden ayarlayabilirsiniz.
Bu işleme örnek olarak ilk olarak karşımıza grafik ekran çıktığını düşünelim.
CTRL-ALT-F1 tuşlarına basınca karşımıza login ekranı çıkacaktır kullanıcı adı ve
şifresi yazılınca kabuk karşımıza çıkacaktır. Girilmesi durmunda farklı uygulamalar
farklı bir kullanıcı adıyla aynı bilgisayar üzerinde çalıştırılabilmektedir.
...Read More